KỸ NĂNG ĐỌC HỒ SƠ HÌNH SỰ ĐỐI VỚI LUẬT SƯ

Trong hành nghề luật sư hình sự, đọc hồ sơ là công việc thầm lặng nhưng quyết định phần lớn chất lượng tranh tụng. Hồ sơ vụ án hình sự thường dày và nhiều tập tài liệu. Nếu không có phương pháp, luật sư rất dễ bị quá tải thông tin và mất phương hướng.

Một luật sư giỏi không chỉ đọc hồ sơ để “biết nội dung vụ án”, mà phải đọc để tìm ra điểm đột phá cho chiến lược bào chữa.

I. Trước khi đọc nên sắp xếp tài liệu theo từng nhóm cụ thể.

1 - Tài liệu liên quan đến Bị cáo luật sư nhân bào chữa: Gồm Lời khai, Nhân thân, các tài liệu là tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng, hoàn cảnh gia đình, tiền án, tiền sự….

2- Tài liệu liên quan của bị can khác có liên quan; Lời khai, Nhân thân, tình tiết giảm nhẹ..

3-Tài liệu liên quan đến Bị hại/nạn nhân: Lời khai, giám định sức khỏe, thiệt hại vật chất, hồ sơ khám chữa bệnh….

4- Tài liệu khác: Lời khai nhân chứng; Tài liệu giám định sức khỏe, thiệt hại...

* Việc phân nhóm giúp nhìn hồ sơ theo cấu trúc logic và tránh đọc lan man.

* Trong quá trình đọc nên đánh máy lại các thông tin quan trọng, những nội dung chính bạn đã nắm bắt được khi nghiên cứu hồ sơ, tài liệu; ghi lại dòng thời gian sự việc, ghi lại các điểm mâu thuẫn. Việc này giúp tránh nhầm lẫn, quên khi xử lý nhiều vụ án cùng lúc. Vụ án hình sự thường kéo dài nên nếu không hệ thống hóa từ đầu rất dễ quên chi tiết quan trọng.

II. Trình tự đọc hồ sơ hình sự:

Bước 1. Đầu tiên hãy bắt đầu bằng việc xem xét Kết luận điều tra của Cơ quan điều tra và Cáo trạng của Viện kiểm sát. Không đọc theo cách xuôi chiều mà vừa đọc với tư duy phản biện.

Khi đọc cần tự hỏi có điểm nào chưa rõ, có nội dung nào còn mơ hồ, có mâu thuẫn nội tại hay không, có suy luận nào thiếu căn cứ, có kiến nghị đề nghị nào chưa phù hợp. Nên dùng bút màu gạch chân những câu chữ quan trọng để quay lại đối chiếu.

(chính vì việc đọc hồ sơ vụ án khác với đọc sách, đọc báo nên từ "đọc hồ sơ" thường được hiểu và thay bằng từ "nghiên cứu" hồ sơ)

2. Cần ghi nhớ thông tin về bị can hoặc bị cáo mà mình bào chữa, để trả lời những câu hỏi sau:

Hành vi bị quy buộc tội của bị can là gì?

Lời nói và hành vi cụ thể ra sao?

Hậu quả được xác định như thế nào?

Mối liên hệ giữa hành vi và hậu quả?

Bị truy tố theo khoản điều nào của Bộ luật Hình sự? có sự bàn bạc giữa bị can bào chữa với các bị can khác không? có bỏ lọt tội phạm không?

Bị can bào chữa có tiền án tiền sự, có án tích, xóa án tích hay chưa?

Các tình tiết tăng nặng và giảm nhẹ là gì? Nhân thân và hoàn cảnh gia đình.

Bước 2: Nghiên cứu, lời khai, hồ sơ của bị can mà luật sư bào chữa, bảo vệ. Phát hiện xem có mâu thuẫn trong lời khai của bị can, có sự khác nhau giữa những lời khai hay không… Mối quan hệ và liên liên quan của bị can nhận bào chữa với các bị can khác. Mối quan hệ giữa hành vi và hậu quả xảy ra cho nạn nhân/bị hại….

Bước 3: Nghiên cứ hồ sơ, lời khai của bị hại, kết quả giám định sức khỏe, định giá thiệt hại vật chất… (nếu có): Từ đó xác định mối quan hệ nhân quả giữa hành vi phạm tội của bị cáo luật sư bào chữa với hậu quả gây ra cho bị hại hoặc nạn nhân.

Bước 4: Hồ sơ, lời khai nhân chứng tại hiện trường (nếu có): Đối chiếu để tìm sự hợp lý/ hoặc mâu thuẫn, đặc biệt chú ý những lần khai thay đổi hoặc bổ sung bất thường.

Bước 5: Nghiên cứu đến các tài liệu khác quan trọng như: Biên bản khám nghiệm hiện trường, biên bản thực nghiệm điều tra, hồ sơ bệnh ánh, cơ chế hình thành thương tích.... Đối chiếu lời khai với vật chứng và tài liệu khách quan.

Bước 6: Nghiên cứu, xem lời khai của các bị can khác có liên quan:

Từ việc đọc lời khai của bị cáo luật sư tham gia bào chữa và lời khai của các bị hại, nhân chứng (nếu có) cần xác định được các mối liên quan của bị cáo mà mình bảo vệ có liên quan đến các bị can khác, từ đó để chọn lọc bị can liên quan cần đọc lời khai, nhân chứng của họ, tránh lan man quá nhiều tài liệu của những bị can không liên. Trong một vụ án nhiều bị can, thì vấn đề này là rất quan trọng, tiết kiệm thời gian và tránh lan man.

Bước 7. Định hướng bào chữa: Sau khi đọc, ghi chép nội dung vụ án từ việc đọc hồ sơ. Bạn cần trả lời các câu hỏi sau và đưa ra định hướng bào chữa.

1. Trả lời câu hỏi các bị cáo có phạm tội có tổ chức không? Vai trò của các bị cáo? Bị cáo luật sư nhận bào chữa có vai trò đồng phạm cụ thể như thế nào, thứ yếu hay quan trọng..?

2. Sau đó hệ thống hóa các tình tiết tăng nặng và giảm nhẹ.

3. Xem việc áp dụng điều luật đã đúng căn cứ chưa.

4. Xem còn tình tiết nào có thể đề nghị bổ sung không.

5. Khi đã đọc xong hồ sơ cần tự trả lời ba câu hỏi quan trọng, bị cáo có oan hay không oan? Có bỏ lọt tội phạm hay không? Khung khoản truy tố đã chính xác và phù hợp chưa?? Nếu có dấu hiệu oan cần cân nhắc đề nghị trả hồ sơ điều tra bổ sung hoặc tuyên vô tội?? Nếu không oan, không nặng thì cần tập trung khắc phục hậu quả và tìm thêm tình tiết giảm nhẹ???

Kết luận: Đọc hồ sơ theo dòng logic và liền mạch sẽ giúp luật sư tiết kiệm thời gian và xác định đúng trọng tâm tranh tụng. Một phiên tòa thành công bắt đầu từ việc đọc kỹ từng trang hồ sơ.

Liên hệ Luật Tre Việt  để nhận tư vấn miễn phí!

Hotline: 0989 185 188 

LUẬT TRE VIỆT – TIN TRE VIỆT TRỌN GIÁ TRỊ