So sánh vụ việc dân sự, vụ án dân sự và việc dân sự
Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, hiện được áp dụng cùng các sửa đổi, bổ sung, trong đó có Luật số 85/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/7/2025, cần phân biệt chính xác ba thuật ngữ: vụ việc dân sự – vụ án dân sự – việc dân sự.

1. “Vụ việc dân sự” là khái niệm bao quát

Có thể hiểu theo sơ đồ:

VỤ VIỆC DÂN SỰ
→ Vụ án dân sự: có tranh chấp, khởi kiện
→ Việc dân sự: yêu cầu Tòa án công nhận hoặc không công nhận một sự kiện/quyền pháp lý, về nguyên tắc không phải giải quyết một tranh chấp theo cơ chế nguyên đơn – bị đơn.

Do đó, nói “vụ việc dân sự” đối lập với “vụ án dân sự” là chưa thật chuẩn về mặt thuật ngữ. Chính xác hơn phải so sánh “vụ án dân sự” và “việc dân sự”.

2. Điểm cốt lõi để nhận diện

Có thể nhớ rất nhanh:

Có tranh chấp → vụ án dân sự → khởi kiện.
Không có tranh chấp, chỉ yêu cầu Tòa xác nhận/công nhận một vấn đề pháp lý → việc dân sự → đơn yêu cầu.

Ví dụ, A cho B vay 500 triệu đồng, đến hạn B không trả, A yêu cầu Tòa buộc B trả tiền → đây là vụ án dân sự vì tồn tại tranh chấp nghĩa vụ trả nợ.

Ngược lại, vợ chồng đều đồng ý ly hôn, thống nhất về con và tài sản rồi yêu cầu Tòa công nhận thuận tình ly hôn → về nguyên tắc là việc dân sự. Yêu cầu tòa án ra quyết định tuyên bố người chết, người mất năng lực hành vi dân sự.....

3. Căn cứ pháp luật đáng chú ý

BLTTDS phân chia rất rõ giữa các tranh chấp thuộc thẩm quyền của Tòa án tại Điều 26, Điều 28, Điều 30, Điều 32 và các yêu cầu thuộc thẩm quyền của Tòa án tại Điều 27, Điều 29, Điều 31, Điều 33. BLTTDS 2015 là Luật số 92/2015/QH13, có hiệu lực từ 01/7/2016; pháp luật tố tụng dân sự sau đó đã được sửa đổi, trong đó Luật số 85/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/7/2025.

Đặc biệt, Điều 361 BLTTDS xác định về bản chất: việc dân sự là việc cá nhân, cơ quan, tổ chức không có tranh chấp nhưng có yêu cầu Tòa án công nhận hoặc không công nhận một sự kiện pháp lý làm căn cứ phát sinh quyền, nghĩa vụ hoặc công nhận quyền của mình.

4. Một vấn đề thực tiễn rất quan trọng

Không phải cứ người nộp đơn ghi “Đơn yêu cầu” thì Tòa phải giải quyết theo thủ tục việc dân sự. Tòa phải nhìn vào bản chất quan hệ pháp luật.

Ví dụ:

A làm đơn “yêu cầu công nhận quyền sử dụng 500 m² đất”, nhưng B đang quản lý diện tích đó và khẳng định đất thuộc quyền của B.

→ Thực chất đã xuất hiện tranh chấp quyền sử dụng đất.
→ Không thể đơn thuần giải quyết dưới dạng “việc dân sự”.
→ Phải xác định quan hệ tranh chấp và giải quyết theo thủ tục vụ án dân sự nếu đủ điều kiện khởi kiện.

Đây là điểm rất quan trọng trong các vụ đất đai, thừa kế, hôn nhân gia đình vì việc xác định sai “vụ án” hay “việc dân sự” có thể dẫn đến áp dụng sai thủ tục tố tụng.

Tóm lại: “Vụ việc dân sự” là khái niệm lớn; vụ việc dân sự = vụ án dân sự + việc dân sự. Còn nếu so sánh vụ án dân sự với việc dân sự, tiêu chí quan trọng nhất là tranh chấp hay yêu cầu.

Rất hân hạnh được phục vụ Quý khách !

CÔNG TY LUẬT TNHH TRE VIỆT - TIN TRE VIỆT TRỌN GIÁ TRỊ

HOTLINE: 0989185188
Theo dõi chúng tôi: