Khởi kiện đòi tài sản: Biện pháp khẩn cấp tạm thời giúp chủ nợ chặn hành vi tẩu tán tài sản của người vay.

Khi tranh chấp hợp đồng vay tài sản đã được đưa ra Tòa án, việc chứng minh nghĩa vụ trả nợ chưa đủ để bảo đảm quyền lợi của chủ nợ. Rủi ro lớn nhất là người vay chuyển nhượng, che giấu hoặc tẩu tán tài sản trước khi bản án được thi hành. Bài viết dưới đây Luật tre việt sẽ phân tích rõ quyền yêu cầu và trình tự áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời để phòng ngừa rủi ro này.

I. Căn cứ pháp lý: Quyền yêu cầu Tòa án phong tỏa, ngăn chặn tài sản của người vay

Chủ nợ có quyền yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời để ngăn người vay tẩu tán tài sản nhằm trốn tránh nghĩa vụ trả nợ. Quyền này được quy định tại Điều 111 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015:

“1. Trong quá trình giải quyết vụ án, đương sự, người đại diện hợp pháp của đương sự hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện vụ án quy định tại Điều 187 của Bộ luật này có quyền yêu cầu Tòa án đang giải quyết vụ án đó áp dụng một hoặc nhiều biện pháp khẩn cấp tạm thời quy định tại Điều 114 của Bộ luật này để tạm thời giải quyết yêu cầu cấp bách của đương sự, bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản, thu thập chứng cứ, bảo vệ chứng cứ, bảo toàn tình trạng hiện có tránh gây thiệt hại không thể khắc phục được, đảm bảo cho việc giải quyết vụ án hoặc việc thi hành án.
2. Trong trường hợp do tình thế khẩn cấp, cần phải bảo vệ ngay chứng cứ, ngăn chặn hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra thì cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền yêu cầu Tòa án có thẩm quyền ra quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời quy định tại Điều 114 của Bộ luật này đồng thời với việc nộp đơn khởi kiện cho Tòa án đó.”

Theo Điều 114 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, các biện pháp có thể áp dụng để ngăn chặn việc tẩu tán tài sản bao gồm:

• Phong tỏa tài khoản tại ngân hàng, tổ chức tín dụng khác, kho bạc nhà nước; phong tỏa tài sản ở nơi gửi giữ.
• Phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ.
• Cấm hoặc buộc thực hiện hành vi nhất định.
• Các biện pháp khẩn cấp tạm thời khác mà luật có quy định.

Như vậy, để bảo đảm khả năng thi hành án, chủ nợ có thể yêu cầu Tòa án có thẩm quyền áp dụng các biện pháp trên ngay từ khi nộp đơn khởi kiện hoặc khi Tòa án vừa thụ lý vụ án.

II. Quy trình ba bước để Tòa án ra quyết định ngăn chặn tẩu tán tài sản

Để hạn chế nguy cơ người vay chuyển nhượng, che giấu hoặc tẩu tán tài sản trong thời gian Tòa án giải quyết vụ án, chủ nợ thực hiện thủ tục yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời theo ba bước sau.

Bước 1: Lập và nộp đơn yêu cầu kèm chứng cứ chứng minh sự cần thiết

Theo khoản 1 Điều 133 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, người yêu cầu phải làm đơn gửi Tòa án có thẩm quyền. Đơn có các nội dung chính sau:

• Ngày, tháng, năm làm đơn;
• Tên, địa chỉ; số điện thoại, fax, địa chỉ thư điện tử (nếu có) của người yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời;
• Tên, địa chỉ; số điện thoại, fax, địa chỉ thư điện tử (nếu có) của người bị yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời;
• Tóm tắt nội dung tranh chấp hoặc hành vi xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của mình;
• Lý do cần phải áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời;
• Biện pháp khẩn cấp tạm thời cần được áp dụng và các yêu cầu cụ thể.

Tùy theo biện pháp được yêu cầu, người yêu cầu phải cung cấp chứng cứ chứng minh sự cần thiết phải áp dụng biện pháp đó.

Bước 2: Tòa án thụ lý, xem xét đơn theo từng thời điểm yêu cầu

Thủ tục giải quyết khác nhau tùy thời điểm người yêu cầu nộp đơn.

• Trường hợp 1: Nộp đơn cùng đơn khởi kiện, Thẩm phán giải quyết trong 48 giờ

Theo khoản 3 Điều 133 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Chánh án Tòa án phân công ngay một Thẩm phán giải quyết đơn yêu cầu sau khi nhận được đơn yêu cầu, đơn khởi kiện và chứng cứ kèm theo. Trong thời hạn 48 giờ kể từ khi nhận đơn yêu cầu, Thẩm phán phải xem xét và ra quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời. Trường hợp không chấp nhận, Thẩm phán thông báo bằng văn bản và nêu rõ lý do cho người yêu cầu.

• Trường hợp 2: Nộp đơn trước khi mở phiên tòa, thời hạn 03 ngày làm việc và nghĩa vụ bảo đảm

Theo điểm a khoản 2 Điều 133 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và khoản 1 Điều 10 Nghị quyết 02/2020/NQ-HĐTP, Thẩm phán được phân công giải quyết vụ án có trách nhiệm giải quyết đơn yêu cầu. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đơn, Thẩm phán xem xét đơn cùng tài liệu, chứng cứ chứng minh sự cần thiết áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.

- Nếu chấp nhận yêu cầu, Thẩm phán buộc người yêu cầu thực hiện biện pháp bảo đảm. Người yêu cầu phải nộp chứng từ bảo lãnh bằng tài sản hoặc gửi một khoản tiền, kim khí quý, đá quý hoặc giấy tờ có giá do Tòa án ấn định, có giá trị tương đương tổn thất hoặc thiệt hại có thể phát sinh nếu việc áp dụng biện pháp là không đúng. Biện pháp bảo đảm này nhằm bảo vệ lợi ích của người bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời trong trường hợp việc áp dụng trái pháp luật gây thiệt hại. Đồng thời, biện pháp này ngăn ngừa việc lạm dụng quyền yêu cầu. Ngay khi người yêu cầu xuất trình chứng cứ đã hoàn thành biện pháp bảo đảm, Thẩm phán ra ngay quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.
- Nếu không chấp nhận yêu cầu, Thẩm phán thông báo bằng văn bản và nêu rõ lý do cho người yêu cầu.

• Trường hợp 3: Yêu cầu tại phiên tòa, Hội đồng xét xử giải quyết ngay tại phòng xử án

Theo điểm b khoản 2 Điều 133 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và khoản 2 Điều 10 Nghị quyết 02/2020/NQ-HĐTP, Hội đồng xét xử xem xét, thảo luận và giải quyết yêu cầu tại phòng xử án.

- Nếu có căn cứ, Hội đồng xét xử ra quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời sau khi người yêu cầu xuất trình chứng cứ chứng minh đã hoàn thành biện pháp bảo đảm theo Điều 136 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Người yêu cầu thực hiện biện pháp bảo đảm kể từ thời điểm Hội đồng xét xử ra quyết định buộc thực hiện, và phải xuất trình chứng cứ đã hoàn thành trước khi Hội đồng xét xử vào phòng nghị án.
- Nếu tài liệu, chứng cứ chứng minh sự cần thiết chưa đầy đủ, Hội đồng xét xử tạm ngừng phiên tòa theo điểm c khoản 1 Điều 259 Bộ luật Tố tụng dân sự trong thời hạn 02 ngày làm việc và đề nghị người yêu cầu bổ sung chứng cứ.
- Nếu không chấp nhận yêu cầu, Hội đồng xét xử thông báo ngay tại phòng xử án và ghi vào biên bản phiên tòa.

Bước 3: Ban hành quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời

Sau khi xem xét đơn yêu cầu, chứng cứ kèm theo và việc thực hiện biện pháp bảo đảm (nếu có), Thẩm phán hoặc Hội đồng xét xử ra quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.

Kết luận

Chủ nợ nên chủ động yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời ngay khi khởi kiện, kèm chứng cứ về nguy cơ tẩu tán tài sản và về tài sản cần phong tỏa. Yêu cầu càng sớm, cụ thể và có chứng cứ thì khả năng bảo toàn tài sản để thi hành án càng cao. Chủ nợ cũng cần dự trù nghĩa vụ bảo đảm theo Điều 136 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Nội dung chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho vụ việc cụ thể. Quý khách cần hỗ trợ hãy liên hệ Luật Trẻ Việt.
Rất hân hạnh được phục vụ Quý khách !
CÔNG TY LUẬT TNHH TRE VIỆT - TIN TRE VIỆT TRỌN GIÁ TRỊ
HOTLINE: 0989185188
Theo dõi chúng tôi: