Thời gian bao lâu để luật sư được bào chữa cho người bị tạm giữ, tạm giam?

Khi người thân bị bắt, bị tạm giữ hoặc bị tạm giam trong vụ án hình sự, câu hỏi gia đình thường quan tâm nhất là: bao lâu thì luật sư được vào bào chữa, được gặp người bị tạm giữ, tạm giam?

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 và Thông tư 46/2019/TT-BCA của Bộ Công an, nếu hồ sơ đăng ký bào chữa hợp lệ thì trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận đủ giấy tờ, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải kiểm tra, vào sổ đăng ký bào chữa và gửi văn bản thông báo người bào chữa cho luật sư. Đây là căn cứ quan trọng để luật sư chính thức tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người bị buộc tội.

1. Người bị tạm giữ, tạm giam có quyền mời luật sư không?

Người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can đang bị tạm giam đều có quyền tự bào chữa hoặc nhờ luật sư bào chữa. Cơ quan tiến hành tố tụng có trách nhiệm giải thích, thông báo và bảo đảm quyền bào chữa cho họ theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự.

Trong thực tế, nhiều người dân thường dùng cụm từ “người bị tình nghi”. Tuy nhiên, trong tố tụng hình sự, các thuật ngữ pháp lý chính xác thường là: người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can, bị cáo.

Theo Điều 74 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, người bào chữa tham gia tố tụng từ khi khởi tố bị can. Trường hợp bắt, tạm giữ người thì luật sư được tham gia từ khi người bị bắt có mặt tại trụ sở Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra hoặc từ khi có quyết định tạm giữ. Riêng đối với tội xâm phạm an ninh quốc gia cần giữ bí mật điều tra, Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền có thể quyết định để người bào chữa tham gia từ khi kết thúc điều tra.

2. Thời gian bao lâu luật sư được chấp nhận bào chữa?

Vấn đề cần phân biệt là: thời điểm luật sư có quyền tham gia tố tụng và thời hạn cơ quan tiến hành tố tụng giải quyết thủ tục đăng ký bào chữa.

Về nguyên tắc, đối với người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can đang bị tạm giam, luật sư có thể tham gia rất sớm, ngay từ khi người bị bắt có mặt tại trụ sở Cơ quan điều tra hoặc từ khi có quyết định tạm giữ.

Tuy nhiên, để chính thức thực hiện quyền bào chữa, luật sư phải làm thủ tục đăng ký bào chữa. Khi luật sư nộp đủ hồ sơ hợp lệ, trong thời hạn 24 giờ, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải kiểm tra giấy tờ. Nếu không thuộc trường hợp bị từ chối, cơ quan này phải vào sổ đăng ký bào chữa và gửi văn bản thông báo người bào chữa cho luật sư, cơ sở giam giữ và các cơ quan liên quan.

Như vậy, có thể hiểu ngắn gọn: nếu hồ sơ đầy đủ, hợp lệ thì thời hạn giải quyết đăng ký bào chữa là 24 giờ kể từ khi cơ quan có thẩm quyền nhận đủ giấy tờ.

3. Hồ sơ luật sư cần chuẩn bị khi đăng ký bào chữa

Khi đăng ký bào chữa cho người bị tạm giữ, bị tạm giam, luật sư cần chuẩn bị các giấy tờ cơ bản sau:

Thứ nhất, Thẻ luật sư kèm bản sao có chứng thực.

Thứ hai, giấy yêu cầu luật sư của người bị buộc tội hoặc của người đại diện, người thân thích của người bị buộc tội.

Thứ ba, văn bản đăng ký bào chữa hoặc văn bản đề nghị tiếp nhận đăng ký bào chữa gửi Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát hoặc Tòa án đang thụ lý vụ án, tùy giai đoạn tố tụng.

Thứ tư, giấy giới thiệu hoặc văn bản phân công luật sư của tổ chức hành nghề luật sư, nếu luật sư tham gia theo sự phân công của tổ chức hành nghề luật sư.

Thứ năm, giấy tờ chứng minh quan hệ thân thích, nếu người thân thích là người mời luật sư, ví dụ: giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn, thông tin cư trú hoặc giấy tờ hợp pháp khác chứng minh quan hệ với người bị tạm giữ, tạm giam.

Theo Điều 78 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, khi đăng ký bào chữa, luật sư phải xuất trình Thẻ luật sư kèm bản sao có chứng thực và giấy yêu cầu luật sư của người bị buộc tội hoặc của người đại diện, người thân thích của người bị buộc tội.

4. Gia đình có được mời luật sư cho người đang bị tạm giữ, tạm giam không?

Gia đình hoàn toàn có quyền mời luật sư cho người đang bị tạm giữ, tạm giam. Theo Thông tư 46/2019/TT-BCA, Cơ quan điều tra đang thụ lý vụ án, Nhà tạm giữ, Trại tạm giam đang quản lý người bị giữ, người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can đang bị tạm giam có trách nhiệm tiếp nhận đơn yêu cầu nhờ người bào chữa của người đại diện hoặc người thân thích, kèm giấy tờ chứng minh mối quan hệ.

Việc tiếp nhận đơn được thực hiện tại nơi trực ban hình sự của Cơ quan điều tra hoặc nơi trực ban của Nhà tạm giữ, Trại tạm giam. Ngay sau khi nhận đơn, cơ quan tiếp nhận phải đóng dấu văn bản đến, ghi rõ giờ, ngày, tháng, năm nhận và thông báo ngay cho người bị giữ, người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can đang bị tạm giam để họ có ý kiến về việc nhờ luật sư.

Do đó, trong thực tế, khi người thân bị tạm giữ, tạm giam, gia đình nên nhanh chóng làm đơn yêu cầu luật sư và chuẩn bị giấy tờ chứng minh quan hệ để luật sư có căn cứ đăng ký bào chữa kịp thời.

5. Cơ quan nào tiếp nhận hồ sơ đăng ký bào chữa?

Theo Thông tư 46/2019/TT-BCA, trực ban hình sự của Cơ quan điều tra hoặc trực ban hình sự của từng đơn vị điều tra có trách nhiệm tiếp nhận hồ sơ đăng ký bào chữa. Khi nhận hồ sơ, cán bộ trực ban phải ghi rõ giờ, ngày, tháng, năm nhận vào sổ trực ban hình sự, chuyển ngay cho đơn vị thụ lý vụ án để đóng dấu văn bản đến và giao cho Điều tra viên được phân công giải quyết vụ án.

Điều tra viên có trách nhiệm kiểm tra hồ sơ. Nếu hồ sơ bảo đảm theo quy định, Điều tra viên trình Thủ trưởng hoặc Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra ký Thông báo về việc đăng ký bào chữa và vào sổ đăng ký bào chữa. Nếu hồ sơ chưa đầy đủ, Điều tra viên hoặc Cán bộ điều tra phải thông báo cho người đăng ký bào chữa biết để bổ sung.

6. Sau khi có thông báo người bào chữa, luật sư được gặp người bị tạm giữ, tạm giam như thế nào?

Sau khi được chấp nhận đăng ký bào chữa và có văn bản thông báo người bào chữa, luật sư có quyền đề nghị gặp người bị tạm giữ, bị can đang bị tạm giam.

Theo Thông tư 46/2019/TT-BCA, khi luật sư đề nghị gặp người bị tạm giữ, bị can đang bị tạm giam, cơ quan đang quản lý người bị tạm giữ, bị can đang bị tạm giam thực hiện theo Điều 80 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015. Việc gặp được thực hiện trong giờ làm việc của cơ sở giam giữ. Cơ quan điều tra, cơ sở giam giữ không được hạn chế số lần và thời gian trên một lần gặp của luật sư với người bị tạm giữ, bị can đang bị tạm giam.

Khi đi gặp người bị tạm giữ, tạm giam, luật sư cần xuất trình Thẻ luật sư và văn bản thông báo người bào chữa. Luật sư cũng phải tuân thủ nội quy cơ sở giam giữ, quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và các văn bản hướng dẫn có liên quan.

7. Trường hợp nào có thể bị từ chối đăng ký bào chữa?

Không phải mọi trường hợp nộp hồ sơ đều mặc nhiên được chấp nhận. Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng có thể từ chối đăng ký bào chữa nếu thuộc trường hợp luật định, ví dụ người đăng ký bào chữa thuộc trường hợp không được bào chữa hoặc người bị buộc tội thuộc trường hợp chỉ định người bào chữa nhưng từ chối người bào chữa.

Tuy nhiên, việc từ chối phải có căn cứ và phải thông báo bằng văn bản. Theo Thông tư 46/2019/TT-BCA, trong thời hạn 24 giờ kể từ khi có căn cứ từ chối hoặc hủy bỏ việc đăng ký bào chữa, cơ quan đang thụ lý vụ án có trách nhiệm thông báo bằng văn bản, nêu rõ lý do cho người bào chữa và cơ sở giam giữ.

8. Gia đình cần lưu ý gì để luật sư được tham gia sớm?

Để luật sư được tham gia bào chữa sớm cho người bị tạm giữ, tạm giam, gia đình cần lưu ý một số vấn đề sau:

Một là, liên hệ luật sư càng sớm càng tốt. Giai đoạn đầu của vụ án hình sự là giai đoạn rất quan trọng, vì đây là thời điểm người bị bắt, bị tạm giữ thường phải làm việc, khai báo, giải trình với cơ quan tiến hành tố tụng.

Hai là, chuẩn bị giấy tờ chứng minh quan hệ thân thích. Nếu cha, mẹ, vợ, chồng, con, anh chị em ruột hoặc người đại diện mời luật sư thì cần có giấy tờ chứng minh mối quan hệ với người bị tạm giữ, tạm giam.

Ba là, khi nộp đơn yêu cầu luật sư cần yêu cầu ghi nhận thời điểm tiếp nhận. Người nộp đơn nên đề nghị cán bộ tiếp nhận đóng dấu văn bản đến, ghi rõ ngày, giờ nhận hoặc ký nhận vào sổ giao nhận. Đây là căn cứ quan trọng để xác định thời hạn 24 giờ giải quyết đăng ký bào chữa.

Bốn là, nếu bị chậm trễ, gây khó khăn, cần có văn bản kiến nghị hoặc khiếu nại. Trường hợp cơ quan có thẩm quyền chậm tiếp nhận, không trả lời, từ chối không có căn cứ hoặc gây khó khăn cho luật sư gặp người bị tạm giữ, tạm giam, luật sư có thể thực hiện quyền kiến nghị, khiếu nại theo quy định pháp luật.

9. Kết luận: Bao lâu luật sư được bào chữa cho người bị tạm giữ, tạm giam?

Tóm lại, đối với người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can đang bị tạm giam, luật sư có thể tham gia tố tụng từ rất sớm theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự.

Về thủ tục, khi luật sư nộp đủ hồ sơ đăng ký bào chữa hợp lệ thì trong thời hạn 24 giờ, cơ quan có thẩm quyền phải kiểm tra, vào sổ đăng ký bào chữa và cấp văn bản thông báo người bào chữa. Sau khi có văn bản thông báo người bào chữa, luật sư có quyền gặp người bị tạm giữ, bị tạm giam; tham gia lấy lời khai, hỏi cung; đưa ra chứng cứ, tài liệu, yêu cầu; kiến nghị thay đổi hoặc hủy bỏ biện pháp ngăn chặn nếu có căn cứ.

Việc luật sư tham gia sớm không chỉ bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người bị buộc tội, mà còn góp phần bảo đảm quá trình giải quyết vụ án được khách quan, đúng pháp luật, hạn chế nguy cơ oan sai.

Công ty Luật TNHH Tre Việt tiếp nhận tư vấn, cử luật sư tham gia bào chữa trong các vụ án hình sự ngay từ giai đoạn người bị bắt, bị tạm giữ, bị tạm giam.

Rất hân hạnh được phục vụ Quý khách !

CÔNG TY LUẬT TNHH TRE VIỆT - TIN TRE VIỆT TRỌN GIÁ TRỊ

HOTLINE: 0989185188

 Theo dõi chúng tôi: