Xác định cha cho con khi các bên đều thống nhất: Tòa án nên giải quyết thế nào?
Xác định cha cho con không chỉ liên quan đến quan hệ huyết thống mà còn là cơ sở để bảo đảm quyền khai sinh, cấp dưỡng, chăm sóc, nuôi dưỡng và thừa kế của người con. Tuy nhiên, thực tiễn hiện nay vẫn có nhiều cách giải quyết khác nhau khi vụ án đã được Tòa án thụ lý nhưng sau đó các bên đều thống nhất về quan hệ cha, con.

Ba cách giải quyết đang được áp dụng

Theo Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, tranh chấp về xác định cha, mẹ cho con hoặc xác định con cho cha, mẹ được giải quyết theo thủ tục vụ án dân sự. Trường hợp không có tranh chấp thì được xem xét theo thủ tục việc dân sự.

Tuy nhiên, vướng mắc phát sinh khi ban đầu có tranh chấp và Tòa án đã thụ lý vụ án, nhưng trong quá trình giải quyết, người được yêu cầu xác định là cha lại thừa nhận quan hệ cha, con.

Thực tế đang tồn tại ba cách giải quyết:

Cách thứ nhất, Tòa án tiến hành hòa giải. Khi các bên thống nhất toàn bộ yêu cầu, Tòa án lập biên bản hòa giải thành và ban hành quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự.

Cách thứ hai, Tòa án vẫn đưa vụ án ra xét xử và ban hành bản án, mặc dù các bên không còn tranh chấp về việc xác định cha cho con.

Cách thứ ba, Tòa án chuyển sang giải quyết theo thủ tục việc dân sự vì cho rằng giữa các bên không còn sự đối lập về quyền và nghĩa vụ.

Sự khác nhau này dẫn đến tình trạng cùng một loại vụ việc nhưng mỗi Tòa án có thể áp dụng một thủ tục và ban hành một loại văn bản tố tụng khác nhau.

Sự thừa nhận có thay thế được chứng cứ huyết thống?

Điểm đặc biệt của vụ án xác định cha cho con là đối tượng Tòa án cần làm rõ không đơn thuần là sự thỏa thuận giữa các bên, mà là một sự kiện pháp lý khách quan: người được yêu cầu có thực sự là cha ruột của người con hay không.

Quan hệ huyết thống tồn tại độc lập với ý chí của các đương sự. Các bên không thể chỉ bằng một thỏa thuận mà làm phát sinh quan hệ cha, con nếu quan hệ đó không tồn tại trên thực tế.

Ngược lại, ngay cả khi một bên không thừa nhận, Tòa án vẫn có thể xác định quan hệ cha, con nếu kết quả giám định ADN và các chứng cứ hợp pháp khác chứng minh được quan hệ huyết thống.

Vì vậy, sự thống nhất hoặc thừa nhận của các bên là căn cứ quan trọng để Tòa án xem xét, nhưng không nên được coi là yếu tố duy nhất quyết định quan hệ cha, con.

Nên ban hành bản án hay quyết định công nhận thỏa thuận?

Đối với vụ án đã được thụ lý đúng theo thủ tục vụ án dân sự, việc bị đơn chấp nhận yêu cầu khởi kiện không làm thay đổi bản chất ban đầu của quan hệ pháp luật.

Theo quan điểm của tác giả, Tòa án không nên chỉ căn cứ vào sự thống nhất của các bên để ban hành quyết định công nhận sự thỏa thuận.

Lý do là quyết định công nhận sự thỏa thuận thường được áp dụng đối với những quyền và lợi ích mà các đương sự được phép tự định đoạt. Trong khi đó, quan hệ cha, mẹ, con là quan hệ nhân thân đặc biệt, phải được xác định trên cơ sở sự thật khách quan và chứng cứ hợp pháp.

Do đó, hướng giải quyết phù hợp hơn là Tòa án vẫn mở phiên tòa, kiểm tra kết quả giám định ADN, lời khai và các tài liệu có liên quan trước khi ban hành bản án xác định quan hệ cha, con.

Phiên tòa trong trường hợp này không nhất thiết nhằm giải quyết mâu thuẫn giữa các bên, mà nhằm bảo đảm rằng một tình trạng nhân thân quan trọng được xác lập bằng một phán quyết tư pháp có đầy đủ căn cứ.

Trường hợp nào giải quyết theo thủ tục việc dân sự?

Trường hợp ngay từ đầu không có tranh chấp, các bên đều thống nhất và chỉ đề nghị Tòa án công nhận quan hệ cha, mẹ, con thì có thể giải quyết theo thủ tục việc dân sự.

Tuy nhiên, nếu vụ án đã được thụ lý do có tranh chấp, sau đó các bên mới thống nhất thì cần thận trọng khi chuyển đổi thủ tục hoặc công nhận sự thỏa thuận.

Việc lựa chọn thủ tục phải căn cứ vào bản chất của yêu cầu và thời điểm phát sinh tranh chấp, không nên chỉ dựa vào việc các bên còn hay không còn đối lập về ý chí tại một thời điểm nhất định.
Luật sư Nguyễn Văn Viên

Công ty Luật TNHH Tre Việt
Tin Tre Việt – Trọn giá trị

HOTLINE: 0989 185 188

Theo dõi chúng tôi: