Trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tình trạng đối tác chậm thanh toán, không thanh toán tiền hàng, tiền dịch vụ hoặc cố tình kéo dài thời gian trả nợ là vấn đề thường xuyên xảy ra. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến dòng tiền mà còn gây khó khăn cho hoạt động tài chính và kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp.

Khi đã nhiều lần yêu cầu thanh toán nhưng bên nợ không thực hiện nghĩa vụ, doanh nghiệp có quyền khởi kiện tại Tòa án để yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Vậy khởi kiện đòi nợ doanh nghiệp cần điều kiện gì, hồ sơ gồm những giấy tờ nào, nộp đơn tại đâu và trình tự giải quyết ra sao? Công ty Luật TNHH Tre Việt sẽ hướng dẫn cụ thể trong bài viết dưới đây.

1. Khi nào doanh nghiệp được quyền khởi kiện đòi nợ?

Doanh nghiệp có quyền khởi kiện khi có căn cứ xác định bên có nghĩa vụ đã vi phạm nghĩa vụ thanh toán theo hợp đồng hoặc giao dịch hợp pháp.

Các trường hợp thường gặp gồm:

• Bên mua hàng đã nhận hàng nhưng không thanh toán hoặc thanh toán không đầy đủ;

• Bên thuê dịch vụ đã nghiệm thu nhưng không thanh toán theo thỏa thuận;

• Đối tác không thanh toán tiền hàng, tiền công hoặc các khoản phải trả theo hợp đồng;

• Bên vay không trả nợ khi đến hạn;

• Đối tác đã xác nhận công nợ nhưng không thực hiện cam kết thanh toán.

Theo Điều 186 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền khởi kiện để yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Như vậy, khi quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm do bên nợ không thực hiện nghĩa vụ thanh toán, doanh nghiệp có quyền khởi kiện mà không bắt buộc phải thực hiện thương lượng hoặc gửi thông báo đòi nợ nhiều lần, trừ trường hợp pháp luật hoặc thỏa thuận hợp lệ có quy định khác về điều kiện giải quyết tranh chấp.

2. Hồ sơ khởi kiện đòi nợ doanh nghiệp gồm những gì?

Để khởi kiện, doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ theo quy định tại Điều 189 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung.

Hồ sơ cơ bản gồm:

Thứ nhất, đơn khởi kiện:

• Tên Tòa án có thẩm quyền;

• Thông tin nguyên đơn và bị đơn;

• Nội dung vụ việc và căn cứ phát sinh khoản nợ;

• Số tiền yêu cầu thanh toán;

• Các yêu cầu về lãi chậm trả, phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại (nếu có);

• Danh mục tài liệu, chứng cứ kèm theo.

Thứ hai, tài liệu chứng minh tư cách pháp lý của doanh nghiệp:

• Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp;

• Giấy tờ tùy thân của người đại diện theo pháp luật;

• Giấy ủy quyền hoặc tài liệu chứng minh quyền đại diện nếu người ký đơn không phải người đại diện theo pháp luật.

Thứ ba, tài liệu chứng minh khoản nợ:

• Hợp đồng mua bán, hợp đồng kinh tế, hợp đồng cung ứng dịch vụ;

• Phụ lục hợp đồng, đơn đặt hàng;

• Hóa đơn và chứng từ thanh toán;

• Biên bản giao nhận hàng hóa, nghiệm thu dịch vụ;

• Biên bản đối chiếu, xác nhận công nợ;

• Thư nhắc nợ, thông báo yêu cầu thanh toán;

• Email, tin nhắn và các tài liệu trao đổi liên quan.

Lưu ý: Doanh nghiệp cần cung cấp chứng cứ chứng minh giao dịch, việc thực hiện nghĩa vụ của mình và nghĩa vụ thanh toán của bên nợ. Trường hợp chưa thể cung cấp đầy đủ tài liệu khi khởi kiện, doanh nghiệp cần nêu rõ lý do và bổ sung theo quy định.

3. Khởi kiện đòi nợ doanh nghiệp tại Tòa án nào?

Đây là vấn đề cần xác định chính xác để tránh trường hợp đơn khởi kiện bị chuyển hoặc trả lại do không đúng thẩm quyền.

Theo Điều 30 Bộ luật Tố tụng dân sự, tranh chấp phát sinh trong hoạt động kinh doanh, thương mại giữa các cá nhân, tổ chức có đăng ký kinh doanh và đều có mục đích lợi nhuận thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.

Theo Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 85/2025/QH15, Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền giải quyết sơ thẩm các tranh chấp kinh doanh, thương mại thuộc Điều 30.

Về thẩm quyền theo lãnh thổ, theo nguyên tắc tại Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự, doanh nghiệp khởi kiện nộp đơn tại Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn có trụ sở, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Các bên cũng có thể thỏa thuận bằng văn bản yêu cầu Tòa án nơi nguyên đơn có trụ sở giải quyết tranh chấp hợp đồng theo điều kiện luật định.

Đặc biệt, nếu hợp đồng có thỏa thuận trọng tài hợp lệ, doanh nghiệp cần xem xét giải quyết tranh chấp tại trọng tài thương mại thay vì khởi kiện tại Tòa án, trừ trường hợp thỏa thuận trọng tài vô hiệu hoặc không thể thực hiện.

4. Trình tự, thủ tục khởi kiện đòi nợ doanh nghiệp

Việc khởi kiện được thực hiện theo trình tự cơ bản sau:

Bước 1. Nộp đơn khởi kiện

Doanh nghiệp gửi đơn khởi kiện và tài liệu, chứng cứ kèm theo đến Tòa án có thẩm quyền bằng một trong các phương thức:

• Nộp trực tiếp tại Tòa án;

• Gửi qua dịch vụ bưu chính;

• Gửi trực tuyến qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án (nếu có).

Bước 2. Tòa án xem xét đơn khởi kiện

Sau khi tiếp nhận đơn, Tòa án kiểm tra điều kiện khởi kiện, thẩm quyền giải quyết và các tài liệu liên quan.

Nếu đơn chưa đầy đủ, Tòa án có thể yêu cầu sửa đổi, bổ sung. Nếu vụ án đủ điều kiện thụ lý, Tòa án thông báo cho nguyên đơn nộp tiền tạm ứng án phí theo quy định.

Bước 3. Nộp tiền tạm ứng án phí và thụ lý vụ án

Doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng án phí theo thông báo của Tòa án và nộp lại biên lai để Tòa án tiến hành thụ lý vụ án.

Mức án phí được xác định theo giá trị tranh chấp và quy định về án phí, lệ phí Tòa án hiện hành.

Bước 4. Giải quyết vụ án

Tòa án tiến hành các hoạt động tố tụng như:

• Xác minh, thu thập và xem xét chứng cứ;

• Lấy lời khai của các đương sự;

• Tiến hành phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ;

• Tiến hành hòa giải theo quy định;

• Mở phiên tòa xét xử nếu không giải quyết được bằng hòa giải hoặc thuộc trường hợp không tiến hành hòa giải.

Bước 5. Thi hành bản án, quyết định của Tòa án

Nếu bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật mà bên nợ không tự nguyện thanh toán, doanh nghiệp có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự tổ chức thi hành theo quy định.

Doanh nghiệp có thể cung cấp thông tin về tài khoản, tài sản và các điều kiện thi hành án của bên phải thi hành án để phục vụ việc xác minh, tổ chức thi hành.

5. Khi khởi kiện đòi nợ, doanh nghiệp được yêu cầu những khoản tiền nào?

Ngoài khoản nợ gốc, doanh nghiệp có thể yêu cầu Tòa án xem xét buộc bên nợ thanh toán các khoản sau nếu có đủ căn cứ:

Một là, tiền lãi chậm trả.

Theo Điều 357 và Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015 hoặc Điều 306 Luật Thương mại năm 2005, tùy thuộc bản chất giao dịch, doanh nghiệp có quyền yêu cầu tính lãi đối với khoản tiền chậm thanh toán.

Hai là, tiền phạt vi phạm hợp đồng.

Theo Điều 300 và Điều 301 Luật Thương mại năm 2005, doanh nghiệp có quyền yêu cầu phạt vi phạm nếu hợp đồng có thỏa thuận. Mức phạt thông thường không quá 8% giá trị phần nghĩa vụ hợp đồng bị vi phạm, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Ba là, tiền bồi thường thiệt hại.

Theo Điều 302 và Điều 303 Luật Thương mại năm 2005, doanh nghiệp có thể yêu cầu bồi thường khi có hành vi vi phạm hợp đồng, thiệt hại thực tế và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm với thiệt hại.

Doanh nghiệp phải cung cấp chứng cứ chứng minh các khoản tiền yêu cầu để được Tòa án xem xét giải quyết.

6. Thời hiệu khởi kiện đòi nợ doanh nghiệp là bao lâu?

Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý thời hiệu khởi kiện để tránh ảnh hưởng đến quyền yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp.

• Đối với tranh chấp hợp đồng thương mại: Theo Điều 319 Luật Thương mại năm 2005, thời hiệu khởi kiện là 02 năm kể từ thời điểm quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm, trừ trường hợp luật có quy định khác.

• Đối với tranh chấp hợp đồng dân sự: Theo Điều 429 Bộ luật Dân sự năm 2015, thời hiệu khởi kiện là 03 năm kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.

Việc xác định thời hiệu phải căn cứ vào bản chất quan hệ tranh chấp và thời điểm phát sinh quyền khởi kiện.

Do đó, doanh nghiệp không nên kéo dài việc thương lượng, nhắc nợ mà bỏ lỡ thời hiệu khởi kiện.

CÔNG TY LUẬT TNHH TRE VIỆT sẵn sàng đồng hành, tư vấn và hỗ trợ doanh nghiệp giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan đến khởi kiện đòi nợ doanh nghiệp. Nếu Quý khách hàng gặp bất kỳ khó khăn nào liên quan đến lĩnh vực pháp lý, vui lòng liên hệ chúng tôi qua HOTLINE 0989.185.188 để được hỗ trợ nhanh chóng và chính xác nhất. 
Rất hân hạnh được phục vụ Quý khách!
CÔNG TY LUẬT TNHH TRE VIỆT - TIN TRE VIỆT TRỌN GIÁ TRỊ
HOTLINE: 0989185188
Email: luattrevietbn@gmail.com
Website: http://luattreviet.vn/
Theo dõi chúng tôi: